Μυστήριο καλύπτει την υπόθεση που ερευνούν οι αρχές της Μεσσηνίας, μετά την εξαφάνιση της ιστορικής επετειακής καμπάνας της Ναυμαχίας του Ναυαρίνου από τον διατηρητέο Ιερό Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, εντός του φρουρίου της Πύλου στο Νιόκαστρο.
Η καμπάνα, βάρους 12 κιλών (κατασκευάστηκε στη Σεβαστούπολη), είχε μεταφερθεί στην Ελλάδα στις 19 Οκτωβρίου 2017 τιμητικά με το ρωσικό πολεμικό πλοίο Azov, στο πλαίσιο των επετειακών εκδηλώσεων μνήμης για τα 190 έτη από τη Ναυμαχία του Ναβαρίνου, ενώ είχε παραδωθεί με ειδική τελετή στον συγκεκριμένο ναό ως δωρεά με ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό χαρακτήρα. Ωστόσο, παρότι η το αρχικό σχέδιο της δωρεάς ήταν η ένταξη της καμπάνας στο κωδωνοστάσιο του ναού, η τοποθέτησή της δεν είχε υλοποιηθεί έως σήμερα, με αποτέλεσμα το κωδωνοστάσιο να παραμένει άδειο.
Λόγω του επετειακού και συλλεκτικού της χαρακτήρα περιμετρικά φέρει ανάγλυφη επιγραφή: “Во славу 190-летия Наваринского сражения. Севастополь, Россия, 20 октября 2017” («Εις δόξαν των 190 χρόνων από τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου. Σεβαστούπολη, Ρωσία, 20 Οκτωβρίου 2017»).
Ως ιστορικής σημασίας κειμήλιο, λειτουργούσε ως σημείο αναφοράς για τους επισκέπτες και ως γέφυρα μνήμης με ένα καθοριστικό κεφάλαιο της Ελληνικής Επανάστασης
Ο ιερός ναός Μεταμορφώσεως του Σωτήρος
Ο ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος καταλαμβάνει κεντρική θέση στο εσωτερικό του Νιόκαστρου της Πύλου. Αρχικά οικοδομήθηκε ως οθωμανικό τέμενος επί σουλτάνου Μουράτ Γ΄ (1573-1595). Κατά την διάρκεια της Β΄ Ενετοκρατίας (1685-1715) μετατράπηκε σε καθολική εκκλησία και αφιερώθηκε στον Άγιο Βίτο. Μετά την ανακατάληψη του Νιόκαστρου από τους Οθωμανούς το 1715 πιθανολογείται ότι το κτήριο μετατράπηκε και πάλι σε χώρο ισλαμικής λατρείας. Τον Απρίλιο του 1770, στα Ορλωφικά, μετατρέπεται σε ορθόδοξη χριστιανική εκκλησία. Ο ναός ενδεχομένως χρησιμοποιήθηκε ως αποθήκη πολεμοφοδίων κατά την παραμονή των γαλλικών στρατευμάτων στο Νιόκαστρο (1828-1830) και μετά, τουλάχιστον μέχρι το 1842. Τότε, ή λίγο αργότερα, πρέπει να αποδόθηκε το μνημείο στην ορθόδοξη χριστιανική λατρεία.
Ο ναός σήμερα περικλείεται από περίβολο στις τρεις πλευρές του (εκτός της ανατολικής) και αποτελείται από τον κυρίως ναό και το προστώο. Έχει κάτοψη τετραγώνου και είναι κτισμένος με αργολιθοδομή, η οποία σε μεγάλες επιφάνειες έχει επενδυθεί με λαξευτούς πωρόλιθους. Εκτεταμένη χρήση πλίνθου παρατηρείται στον κεντρικό τρούλο, στις καμάρες και αλλού. Εσωτερικά, τέσσερις πεσσοί στηρίζουν ανωδομή με κεντρικό τρούλο και τέσσερις καμάρες που διατάσσονται σταυροειδώς. Οι χώροι μεταξύ των καμαρών διαμορφώνουν τέσσερα μικρά γωνιακά διαμερίσματα που καλύπτονται με τρουλίσκους. Μεγάλα παράθυρα διατρυπούν όλες τις πλευρές του κτηρίου, εκτός της ανατολικής, όπου είναι σφραγισμένα. Στην εσωτερική παρειά της ανατολικής πλευράς του ναού διαμορφώνεται η περίτεχνη κόγχη του οθωμανικού τεμένους (μιχράμπ), η οποία δεν διακρίνεται εξωτερικά.
Η αυθεντική καμπάνα
Η αυθεντική καμπάνα από τα κανόνια της Ναυμαχίας του Ναυαρίνου βρίσκεται στη Σλοβενία. Φιλοξενείται στο καμπαναριό της μπαρόκ εκκλησίας του Αγίου Ιώστ, στην κορυφή ενός λόφου στην πόλη Κραν. Κατασκευάστηκε από χαλκό οθωμανικών πλοίων που μάζεψε Σλοβένος ναύτης το 1827. Πάνω της έχει χαραγμένους στίχους του εθνικού ποιητή της Σλοβενίας, Φραντσέ Πρεσέρεν, και χτυπά μέχρι σήμερα.